بارها شاهد هستیم که دو واژه بیابان و کویر به صورت عام برای همه سرزمینهایی که خشک و اقلیمی بیابانی دارد بکار رفته است، به نظر شما کویر و بیابان از نظر معنا و زمین شناختی تفاوتی دارند؟ در واقع این دو واژه هر کدام معنای جداگانه داشته و چه بهتر تا با علم به شناخت هر دو بتوانیم از هر کدام در جای درست استفاده کنیم.
بیابان و کویر، صحرا و بادیه و …
صحرا، کویر، بیابان، بادیه و از این دست واژهها، از لحاظ علمی تفاوتهای زیادی با هم دارند هرکدام از آنها بسته به قرار گرفتن در ارتفاع از سطح دریا، مقدار بارش سالانه، نوع پوشش گیاهی و میزان نمک موجود در خاک متفاوت بوده و متمایز میباشند. اگرچه از نظر لغوی و عامیانه برای گردشگران و بیاباننوردان تفاوت چندانی ندارند و همگی این اقلیمهای بیابانی با وجود تپه ماسههای نرم و بلند (رمل)، رودهای فصلی و دایمی، دریاچههای نمک، گیاهان کویری و پرندگان و جانوران بیابانزی، همگی باعث جذب این علاقمندان به نقاط بیابانی و اقلیم خاص آن میشود.
بیابان به صورت کلی و طبق نظر جغرافیدانان به سرزمینی اطلاق میشود که بارش باران در آن به صورت سالیانه کمتر از ۱۰۰ میلیمتر باشد. تعریفی که با جداسازی سرزمینهایی با این مشخصه در دنیا به ۱۲ منطقه بیابانی بزرگ میرسد که تقریبامیتوان گفت ۷/۱ از کل مساحتهای خشکیهای دنیا را بیابان تشکیل داده است. بیابانهایی چون بیابان استرالیا، بیابان عربی، صاحارا و بیابان لوت که بر اساس معیار بارش سالیانه از بقیه مکانها تفکیک پیدا کردهاند و با نام بیابان به درستی مشهور شدهاند.
در تعریفی دیگر بیابان را در لاتین Desert گفته که شامل مناطقی خشک با بارش نزولات جوی بسیار کم است و برای همین شرایط زندگی و حیات برای اکثر گیاهان و جانوران در آن بسیار دشوار است. لازم به ذکر است که با وجود این شرایط سخت، بیابانها خود زیستگاههای غنی با طیف گستردهای از جانوران و گیاهانی بوده که به شرایط آب و هوایی سخت در اقلیمهای بیابانی عادت دارند (بد نیست بدانیم چیزی حدود یک میلیارد نفر از ساکنین این کره خاکی نیز عملا در مناطق بیابانی زندگی میکنند).
از طرف دیگر واژه کویر به سرزمینهایی اطلاق میگردد که درصد املاح موجود در خاک آن بیش از حد معمول بوده که خود مانع رویش گیاهان میشود و مشخصا در زیر مجموعه سرزمینهای بیابانی قرار میگیرد. کویر در حقیقت پستترین قسمت بیابان است که به دلیل ارتفاع پایین خود از سطح دریاها، جریانهای سطحی و زیرزمینی آب به داخل آن راه پیدا کرده و نه تنها خشک نیست بلکه با دارا بودن آب در مناطقی نیز دارای دریاچههای فصلی و یا دایمی است که با بالا بودن املاح و مواد معدنی خود غالبا شور و غیر قابل استفاده میباشند. ایران دارای بیش از ۶۰ نقطه کویری است که بزرگترین آن کویر مرکزی واقع در دشت کویر است.
حال با شناخت این دو واژه یعنی بیابان و کویر، میدانیم که هر کدام را در کدام سرزمین و منطقهای استفاده کنیم. واژههایی که باید در جای خود برای ارزش دادن به هر کدام استفاده شود.
Comments 3