با توجه به خشکی دریاچهها و تغییرات اقلیمی بوجود آمده و کم شدن تعداد جزیرههای ثبت شده در آمار، ایران هنوز هم دارای بیش از ۵۰۰ جزیره بزرگ و کوچک است که جزیره هرمز یکی از ۲۱ جزیره مسکونی آن در پهنه خلیج فارس و تنگه هرمز است.
مشخصات جزیره هرمز
جزیره هرمز با مساحتی حدود ۴۰ کیلومتر مربع به شکل بیضی، دارای محیط ۲۷ کیلومتری بوده، این جزیره در حقیقت یک گنبد نمکی سر برآورده از دریای خلیج فارس است که در نزدیکی بندرعباس و جزیره قشم واقع شده است و دارای موقعیت بسیار مهم استراتژیک نظامی و امنیتی است.
داخل جزیره شهر کوچکی در قسمت شمالی قرار دارد که حدود ۱۰ هزار نفر جمعیت بومی دارد. در قسمتهای دیگر هرمز معدنهایی با تنوع خاکی و مواد معدنی قرار دارد و تنها جاده داخل جزیره نیز جادهای است به طول تقریبی ۲۵ کیلومتر که از کناره ساحل به دور جزیره کشیده شده است.
سابقه تاریخی جزیره هرمز
از نظر سابقه تاریخی، در حقیقت هرمز نام بندری بسیار فعال در حوزه کشتیرانی و تجارت در کناره ساحل خلیج فارس بوده، جایی که هم اکنون شهر میناب بر روی خرابههای آن ساخته شده است. نام هرمز بنا به منابع تاریخی و سفرنامهها هورموغ بوده است. واژه مغ به معنای نخل در گویش استان هرمزگان رایج است که بعدها در طول زمان به هرمز تبدیل شده است.
با توجه به حمله مغولها به ایران و رسیدن آنها به این شهر پر رونق تجاری و بازرگانی، مردم شهر هرمز به سمت جزیره قشم مهاجرت کرده و پس از آن به جزیره هرمز فعلی که به نام جزیره زرون یا جرون نام داشت کوچ کردهاند. مردم بومی پس از مهاجرت به جزیره زرون و ساکن شدن در آن، نام جزیره را نیز به مرور به جزیره هرمز تغییر دادهاند.
جرون به زبان عربی همان گمبرون به زبان پرتغالی بوده و بعدها به بندری که در حال حاضر با نام بندر عباس میشناسیم تغییر نام داده است. پرتغالیها بیش از یک سده هرمز را که مرکز ولایات خلیج فارس به مانند بحرین بوده را به اشغال خود در آورده بودند، جزیره هرمز در سال ۱۶۲۲ میلادی، در دوره شاه عباس از استعمار پرتغال بیرون آمد.
متاسفانه سالهاست که هرمز از نظر تجاری از رونق افتاده و طی دهههای اخیر صرفا جزیرهای گردشگر پذیر شده و حتی ماهیگیران این جزیره از ماهیگیری دست برداشته و مشغول به کار در صنعت گردشگری میباشند و به همراه خانواده خود به گردشگران، خدماتی چون گشتهای جزیره، اقامتگاه و غذا ارایه میدهند. اگر چه طی سالیان اخیر با رشد گردشگرانی که راهی این جزیره شدهاند، رستورانها و بومگردیهای فراوانی در جزیره توسط بومیان و دیگر مردم مهاجر به این جزیره احداث شده است.
خط سیر معمول و کلاسیک گردشی در جزیره به صورت پیش فرض از ابتدای پیاده شدن شما از کشتیهای کوچک و بزرگ مسافربری و قایق، در اسکله شروع میشود و شما را با موتورهای توک توک خاص جزیره و رانندگی و راهنمایی بومیان در جهت خلاف عقربههای ساعت به دور جزیره میگردانند (این کار به صورت معمول یک روز کامل شما را پر میکند).
در طول این گردش روزانه ارتفاعات جزیره و همینطور گنبد نمکی آن در سمت چپ شما و ساحل دریا در سمت راست شما است. از دیدنیهای جزیره میتوان به غار سکوت، دره رنگین کمان، کوه برفی که در حقیقت نمکی است، دره سکوت، دره مجسمهها، معدن خاک سرخ، جزیره آبسنگهای دریایی در سمت شرقی جزیره اشاره کرد که شامل کلونیهای مرجانی است و مکان مناسب دیدن ماهیان و لاکپشتها در اطراف جزیره است. یکی دیگر از مکانهای جالب جزیره جنگلهای حرا با درختان مانگرو است که زیبایی خاصی را به همراه دارد، این جنگلها به صورت دست کاشت در وسعتی حدود ۱۵ هکتار بر پهنه گلی جزیره کاشته شده است و زیستگاه بیش از ۲۰ گونه پرنده بومی و مهاجر است. در آخر نیز با بازدید از قلعه پرتغالیها بازدید شما از جزیره به اتمام خواهد رسید.
قلعه پرتغالیهای جزیره هرمز، توسط آلفونسو آلبوکرک دریانورد پرتغالی در سال ۱۵۰۷۷ میلادی، ساخته شده است. قلعه به شکل چند ضلعی نامنظم در کنار ساحل و با ساختمانی از سنگ و ساروج و دیوارهایی به قطر ۳ متر ساخته شده است. این قلعه دارای تأسیساتی شامل انبارهای تسلیحات، حوض انبار + و اتاقهایی با سقفی به تکنیک طاق ضربی میباشد.
